U bent hier: >> Op bezoek bij de Pygmeeën (deel 2)

Op bezoek bij de Pygmeeën (deel 2)

Donderdag 21 november
Als het licht wordt zien we waar we zijn. De nieuwe dag begint in Londo. We hebben overnacht in een klein schoolgebouwtje. Even verderop staat het lokale kerkje van Londo. Vanwege de kerkgroei de afgelopen jaren is de achtermuur eruit gebroken, op deze manier kunnen meer mensen de kerkdiensten bijwonen. Vlak voor de kerk is met bamboestokken een grote overkapping gebouwd. Hier wordt de conferentie gehouden en daarvoor zijn we helemaal afgereisd naar Londo.

Het thema van de conferentie is ‘Geloven waarin?’. Met elkaar luisteren naar lezingen, samen bidden en doorpraten over dit thema. Wat betekent het christelijk geloof en wat betekent het geloof van mijn eigen cultuur, kan dat naast elkaar bestaan, kun je het samen gebruiken of moet je echte keuzes maken? Jérome Sitamon is betrokken bij het evangelisatiewerk onder de Pygmeeën van de ‘Eglise Cooperation Evangelique en Centre Afrique’. Hij heeft jaren met zijn gezin gewoond in Londo en toen gewerkt aan een alfabetiseringsproject voor de lokale Aka-taal. Hij kent de mensen goed evenals hun spirituele beleving is.

De kerk in Londo bestaat al bijna 20 jaar, maar nog steeds hebben de mensen moeite om keuzes te maken, en hechten naast het christelijk geloof ook veel waarde aan hun eigen vooroudervering en rituelen. In zijn bijdrage aan de conferentie ging Sitamon uit van de schepping. De mens is geplaatst in Gods schepping met een bepaalde verantwoordelijkheid. Hij mag heersen over de schepping, over alles wat er groeit en wat er leeft. Dat moet ons leven bepalen en dan kan het niet zo zijn dat we waarde gaan hechten aan bijvoorbeeld een slang, als die je huis is binnengekomen, dat het huis dan vervloekt is. Op zo’n moment hechten we meer waarde aan de slang dan aan God. En dat past niet in het christelijk geloof. En als we dat toch doen dan moeten wij op onze knieën vergeving vragen.

Mooi was het moment na de lezing, van gebed en verootmoediging.
De lezing werd afgewisseld met prachtige liederen, veel koor- en samenzang en wat kunnen de mensen daar mooi zingen! In het middagdeel gaf Henk Prins namens Utrecht Mission/Verre Naasten voorbeelden mee aan de conferentiegangers over hoe je praktisch met elkaar in gesprek kunt komen en van elkaar kunt leren.

Vrijdag 22 november
Vandaag gaat de conferentie verder. Voordat de ochtendsessie begint, zie je dat mensen in groepjes bij elkaar zitten om over de inhoud door te praten. Even later begint de plenaire sessie. Maurice Monkete begint zijn bijdrage met: “Groet je buren en zeg: laat me vanaf nu met rust, zodat ik goed kan luisteren naar het woord van God.” Vervolgens pakt hij zijn Bijbel en werkt deze door om te laten zien dat satan is overwonnen en we dus geen afgoden meer mogen/hoeven te dienen.

Maurice studeerde theologie aan FATEB en heeft een hart voor de minderheden in Afrika, speciaal voor de Pygmeeën. Hij is nu bezig met een doctoraalstudie naar de zangcultuur van o.a. deze bevolkingsgroep. Zijn bijdrage duurt de hele ochtend. Hij laat regelmatig tussendoor liederen zingen, en dat klinkt prachtig! Tussen de aanwezigen zitten vrouwen in groene kleding. Zij zijn allemaal lid van de vrouwengroep van de kerk die pastorale bijstand verlenen in het dorp, zij gaan bij mensen op bezoek en zij bieden hulp aan. Mooi om te zien dat de diaconale taak van de kerk op deze manier vorm krijgt.

Aan het eind van de ochtend loop ik even door Londo en zie ik hoe de Pygmeeën wonen. In kleine hutjes van bamboe, bladeren en riet, soms met een mini hutje ernaast als slaapplek voor de kinderen. Pygmeeën zijn bosbewoners die al heel lang leven in de bossen van Centraal-Afrika. Het zijn van oorsprong jagers en verzamelaars. In Londo wonen zo’n 500 mensen, zo’n 350 Pygmeeën en zo’n 150 Bantoes.

Na de lunchpauze wordt de laatste sessie van de conferentie verzorgd door Pascal Blaise Mbicko. Hij kent de mensen goed in Londo, en probeert ze minimaal twee keer per jaar te bezoeken. Hij geeft praktische adviezen en benadrukt de rol van gebed. Met een uitgebreid kringgebed wordt de conferentie afgesloten. Iedereen gaat nog mee naar een open veld waar de jongeren uit Londo een demonstratie geven van hoe er met speren gejaagd wordt, mooi en vermakelijk om te zien. Ondertussen gaat de zon onder en is het binnen een half uur donker.

Zaterdag 23 november
Het wordt een bijzondere dag. Om 08.00 uur verzamelt het hele dorp en alle gasten zich bij de kerk. De eerste liederen klinken. Het is feest vandaag. Maar liefst drie echtparen uit het dorp gaan trouwen in de kerk. Ook Francois Ndingue, de plaatselijke evangelist trouwt vandaag. De mannen worden op een motorfiets naar de kerk gebracht. Onze auto is versierd en wordt gebruikt om de bruiden richting de kerk te brengen. Er wordt veel gezongen en de hele ceremonie in de kerk duurt zo’n twee uur. Het ja-woord klinkt, de ringen worden aan de vingers geschoven en tot slot de zoen. Aansluitend worden ook zes diakenen bevestigd in hun ambt.

Rond 11.30 uur is het afgelopen en gaat men eten. Gisteravond zijn de varkens geslacht en nu is het vlees geroosterd en wordt het uitgedeeld. Wij gaan ondertussen alles inpakken, met elkaar hadden we afgesproken om rond 12.00 uur te vertrekken. We hopen vandaag nog de eerste 45 km te kunnen rijden. En het lukt, er is een moment voor gebed en klokslag twaalf uur rijden we weg, uitgezwaaid door heel veel mensen. De kinderen rennen mee zolang het kan. Even later rijden we weer in het groen over de nauwe paden in het oerwoud.

Het eerste deel gaat heel goed, in een uur hebben wij al 20 km afgelegd, maar dan glijdt de auto toch weg in de greppel en zitten we vast. Na een uur graven en duwen kunnen we verder. Het voordeel van de terugreis is dat er op de heenreis al op veel plekken gesnoeid is. Nog één keer komen we vast te zitten en kost het veel tijd om los te komen, maar uiteindelijk rijden we weer en vlak voor zonsondergang bereiken we Moale. Hier zetten we ons tentje op en rollen ons matje uit. Er wordt eten gekookt en ’s avonds genieten we in de duisternis van het dorp van een prachtige sterrenhemel, God is groot!

Zondag 24 november
Vanuit Moale beginnen wij aan de terugreis naar Bangui. We hopen het in één keer te halen. Zowel de heenreis als nu ook de terugreis zijn er reisgenoten op een motorfiets die voor ons rijden en als het ware de weg wijzen. Ze waarschuwen voor obstakels of voor bruggen waarvan de planken recht gelegd moeten worden.

Onderweg stoppen we in het dorpje Bakota, hier ligt het kerkelijk leven stil. Ook vandaag op deze zondag wordt er geen kerkdienst gehouden. Twee maanden geleden is de evangelist na een kort ziekbed overleden. Ze verlangen naar een nieuwe leider voor de kerk. Het kerkgebouwtje is na een paar maanden al overwoekerd door het snelgroeiende gras. Ter plekke staan we in een kring te bidden of God wil voorzien in een nieuwe evangelist, zodat het evangelie op deze plek weer mag klinken. Bij de waterpomp vullen wij onze flessen met fris water en we rijden verder. We komen nog een paar keer vast te zitten en de rechter voorband loopt leeg, dat betekent stoppen en band wisselen.

De reis verloopt verder ‘voorspoedig’ de obstakels van de heenweg zijn bij ons bekend en kunnen we nu omzeilen. We zijn om 06.00 uur vertrokken en bereiken om 17.00 uur Mbaïki. Opeens is het druk, met verkeer, de markt en het is kleurrijk zo vlak voor zonsondergang. We pauzeren en eten en gaan om 18.00 uur verder, het is vrij snel donker, nog zo’n twee uur rijden over één van de hoofdwegen van de Centrale Afrikaanse Republiek. De weg is slecht onderhouden en we moeten behoorlijk slalommen om de vele gaten in de weg te ontwijken. En het is opletten, veel onverlichte voertuigen op de weg met soms veel mensen op de auto. Om 20.30 uur rijden we Bangui binnen en gaan we richting het FATEB- terrein, het is er donker, geen elektriciteit, er iets niets veranderd sinds we vorige week vertrokken. Voor we uit de auto stappen danken wij God voor Zijn bewarende hand, voor het goede wat we mochten ontvangen. Gods naam zij geprezen.

Maandag 25 november
In Bangui houden wij wasdag. We maken onze spullen, kleding en schoeisel schoon. En we praten na over de ervaringen in Londo. Op FATEB hebben wij een ontmoeting met André Fegouto, hij vertelt hoe het gaat op de opleiding. Op dit moment zijn er zo’n 95 studenten ingeschreven in Bangui. Na de crisis in het land lijkt alles nu redelijk stabiel en kan het onderwijs goede voortgang vinden. FATEB is blij met de steun vanuit Nederland. Voor de studiebeurzen aan enkele studenten, maar ook voor de regelmatige bijdrage van Nederlandse docenten aan het onderwijs op FATEB. De meeste studenten komen uit de Centraal Afrikaanse Republiek, daarnaast zijn er studenten uit Congo, Kameroen en Tsjaad. De studenten wonen met hun gezinnen op het terrein van FATEB.

We maken de weekopening mee, met Bijbelstudie, gezang en een aantal mededelingen. Twee jaar geleden vierde FATEB haar 40-jarig bestaan, vorig jaar bestond de Verre Naasten 40 jaar, we vinden het mooi om van die 40 jaar ook al heel veel jaren samen op te trekken. We overhandigen een herinneringsdocument van 40 jaar DVN. Terwijl we teruglopen zien wij een patrouille van de blauwhelmen op het FATEB terrein. Ze patrouilleren op straat en nemen dan in de ronde ook het FATEB terrein mee.

De Centraal Afrikaanse Republiek (CAR) bevindt zich nog steeds ergens tussen rust en onrust. Op veel belangrijke hoeken van de straten in Bangui staan pantservoertuigen van de Verenigde Naties, met daarop blauwhelmen met een mitrailleur die de boel in de gaten houden. Het land verkeert nog steeds in crisis, vaak met religieus geweld door splintergroeperingen en de VN militairen bewaken de vrede voor zover mogelijk. En dat gebeurt dan met name in en rond de hoofdstad Bangui. Veel mensen zijn afhankelijk van (nood)hulp. Het straatbeeld van Bangui wordt naast de blauwhelmen bepaald door veel auto’s van even zoveel internationale hulporganisaties.

Dinsdag 26 november
Het terrein van FATEB, waar ook ons gastenverblijf is, stroomt weer vol met duizenden kinderen en jongeren die naar school gaan. Even later zien we de docent lichamelijke oefening met een klas hardloop- en sprintoefeningen doen.

We ontmoeten Simone Tomte. Zij is directeur van de peuter- en kleuterschool op het FATEB terrein en vertelt over de noodzaak voor onderwijs met een duidelijke christelijke identiteit. Ook leidt ze ons rond langs de klassen. Zo’n 50 kinderen per groep met 2 juffen voor de klas. De kinderen doen hun best om ‘Goodmorning mister’ te zeggen. En alle kinderen in een schooluniform, geel shirt en donkerrode rok of broek.

Ook ontmoeten wij Wiliams Moloby, hij is adjunct directeur en hoogleraar aan de Theologische Faculteit van FATEB. Hij geeft een rondleiding over het terrein en vertelt over zijn betrokkenheid bij FATEB en het belang van een goede theologische opleiding in Franstalig Afrika.

Rond 11.00 uur beginnen we aan een vergadering met Maurice Monkete, Jerome Sitamon en Pascal Blaise Mbicko. Zij zijn namens ‘Eglise Cooperation Evangelique en Centre Afrique’ verantwoordelijk voor het Evangelisatiewerk onder de Pygmeeën. Met elkaar evalueren wij het bezoek aan het dorpje Londo in het tropische regenwoud in de de Centraal Afrikaanse Republiek. Wat hebben we gezien en wat hebben wij geleerd. Ook kwam de vraag aan de orde wat Utrecht Mission kan betekenen voor de toekomst. Het evangelie is in de afgelopen jaren gebracht en verkondigd in de regio, maar er is nog steeds een sterke invloed van de eigen cultuur en spiritualiteit. Daarom is er verdieping nodig. Dat kan door meer trainingen aan te bieden en conferenties te organiseren. Ook wordt gevraagd of er meer boeken beschikbaar kunnen komen of vertaald kunnen worden in de lokale Aka-Taal, zodat het bijbel-onderwijs nog dichter bij de mensen kan komen.

Londo ligt er geïsoleerd, diep in het oerwoud, de weg ernaar toe is slecht (en dat hebben wij ervaren de afgelopen week), grote vraag is hoe dit verbeterd kan worden. Er is veel om over na te denken en de komende weken zal een verslag worden gemaakt met daarbij aangegeven waar de prioriteiten liggen. Vanuit Utrecht Mission kunnen we dan ook goed kijken waar wij bij aan kunnen sluiten.

Dankbaar kijken we terug op de kennismaking met het werk van het Evangelisatie comité en de reis naar Londo. In gebed prijzen wij onze God voor de vriendschap en vragen wij God of Hij deze broeders wil bemoedigen om met de mooie werk door te gaan. Om 16.00 uur lopen we snel terug naar het FATEB terrein en houden we daar een kleine reünie met al onze 16 reisgenoten. We eten met elkaar en delen al onze ervaringen van de afgelopen week. Een ieder wordt persoonlijk toegesproken en bedankt voor het duwen, graven, zagen, de gesprekken en de gezelligheid en de geloofsband. Ga met God en Hij zal met jullie zijn.

Woensdag 27 november
Vandaag gaan we vertrekken, om 13.30 uur is onze vlucht naar Nairobi. ‘s Morgen praten we nog even door met Maurice Monkete en Jerome Sitamon over de uitwerking van de evaluatie van gisteren en een paar praktische aandachtspunten. Hier en daar groeten wij mensen op het FATEB terrein en bedanken wij hun voor de gastvrijheid en de goede zorgen. Een paar kinderen willen nog graag op de foto. Dan gaan we de boel inpakken en om 12.30 uur naar het vliegveld. Met de auto nog één keer de stad en iets zien van het straatbeeld, versgebakken stokboord op het hoofd van de verkoper, een mooi gezicht. We laten Bangui, het leven van Afrika achter ons.

De vlucht is enigszins vertraagd, het toestel kwam uit Douala (Kameroen) en was geland op het vliegveld van Bangui met een ‘birdstrike’, een vogelaanvaring tijdens de landing. Dat betekent dat eerst de motor moest worden schoongemaakt. Met de excuses van de captain konden we na ruim een half uur vertrekken. Nadat een helikopter van de Verenigde Naties was geland, koos onze Embraer 190 het luchtruim en landen wij ’s avonds om 20.30 uur op het vliegveld van Nairobi, de tijd is hier twee uur later.
Net voor middernacht zitten wij aan boord van de KLM vlucht naar Amsterdam.

Donderdag 28 november
Vanuit Nairobi met de nachtvlucht naar Amsterdam. Er was een vervangend (groter) toestel ingezet en dat betekent dat er veel lege zitplaatsen waren. Ideaal om tijdens de vlucht goed te kunnen slapen. Om 06.30 uur landen wij op Schiphol. Het is nog donker en regenachtig. En zo’n dertig graden kouder. De jas, sjaal en muts worden uit de koffer gehaald en zo gaan we naar huis met veel indrukken en ervaringen. Thuis danken we God voor zijn bewarende hand.

Op de komende vergaderingen van Utrecht Mission kunnen we verder nadenken over hoe wij onze relaties met kerken en organisaties in het gebied van de Pygmeeën in dit deel van Afrika moeten vormgeven. Er zijn kerken in de regio en wij kunnen versterken wat er al is, door te geven waarom wordt gevraagd. Er valt veel te delen met Pygmeeën die christen zijn en graag hun eigen volksgenoten willen vertellen wie Jezus is. Dit is zending als aanvulling op lokale initiatieven. We hebben veel om over na te denken. Het is goed om weer thuis te zijn, bedankt voor het meereizen en meelezen!

Print Friendly, PDF & Email